Joost Smits

Ik heb van alles gedaan op lokaal niveau in de politiek. Het beste kun je je ideeën om Nederland beter te maken samen met anderen vormgeven. In de Liberale Zomer trekt mij aan dat het niet gaat om wéér een nieuwe partij van boze mannen, maar om zorgvuldige stellingname met als doel politici uit allerlei partijen te voorzien van liberale argumenten. Mijn favoriete onderdelen van de Liberale Zomer zijn de liberale visie op duurzaamheid, en de visie op een autarkische burger.

Duurzaamheid gaat verder dan „iedereen aan de spaarlamp”. Het gaat om het borgen van onze „way of life”. Daar hoort bij dat je zorgt dat er geen grote maatschappelijke spanningen ontstaan. Maar ook dat je na de "peak oil" van 2010 niet zonder energie komt te zitten. Dat we zó goed worden in de wereld, dat we ons welvaartsniveau blijven verdienen. En natuurlijk dat we ons hoofd boven water houden. Allemaal zaken waar niet alleen het kabinet, maar ook de Tweede Kamer zich nauwelijks mee bezig houdt.

De autarkische burger is nog geen goed gedefinieerd begrip. Zet het af tegen de weerzin tegen de „calculerende burger”, die zich minimaal inspant voor het algemeen belang. Of de „graaicultuur”, waar topmanagers ondanks slechte prestaties hoge beloningen vangen. Of zet het zelfs af tegen de „eigen verantwoordelijkheid”, wat eigenlijk slechts een afbakening is van de overheidstaken. De autarkische burger zoekt zelf zijn weg in de jungle van de 21ste eeuw, en gebruikt her en der middelen voor zijn bestaan. Hij is sociaal, omdat dat de natuurlijke staat van de mens is. Dat is een probleem voor de overheid, die in Nederland nogal graag ingrijpt in de privésfeer van mensen, en óf een boze burger tegenover zich ziet, óf een burger die alleen de overheid gebruikt waar die zich laat gebruiken, en verder laten autarkische burgers de overheid voor wat die is: iets buiten hun levenssfeer.

In de ideeën van de Liberale Stroomgroep speelt moraliteit een zekere rol. Die notie is nog niet goed uitgewerkt. We bedoelen volgens mij niet het beklemmende en benauwende van de calvinistische moraliteit van CDA en ChristenUnie. Een oplossing, die ik nog nergens uitgewerkt zag (maar wel aan gerefereerd door o.a. Henk Wesseling, de zeer inspirerende gemeentesecretaris van Dordrecht) kan zitten in het bestuderen van het proces van beschaving. Ooit zijn we uit onze grot gekropen, en hebben we bijv. leren eten met mes en vork. Zie ook Elias. Anno 2008 maken we ons zorgen om egocentrisch, hufterig, asociaal gedrag. Dat kan enerzijds komen omdat als er zo veel mensen op een hoop wonen, ze beschaving verliezen. Maar het kan ook komen doordat steeds meer mensen een zeker beschavingsniveau bereiken, waar dat vroeger was voorbehouden aan de elite. En als een opvatting over beschaving wordt gedeeld door het publiek, dan wordt ook ergernis over „onbeschaafdheid” gemeengoed. We hebben dan eigenlijk een „luxe-probleem”. Ik ben daar nog niet uit.

Complicerend is dat bijv. de politie oordeelt dat het gros van de automobilisten „huftergedrag” vertoont. Als er inderdaad sprake is van teruggang in beschaving, dan zou er een (liberale) oplossing moeten worden gevonden. Die zou moeten zitten in het versterken van de mechanismes die ons tot civilisatie hebben aangezet, en het zoveel mogelijk tegengaan van factoren die een terugval veroorzaken. Makkelijker gezegd dan gedaan, maar effectiever dan een „opgeheven vingertje”.

Met „discriminatie” wordt meestal „onrechtmatig onderscheid maken” bedoeld. In de Grondwet, internationale verdragen, en Europese richtlijnen, gaat het alleen om discriminatie door de overheid. En dat mag niet, want de overheid, dat zijn we allemaal. Maar er is in Nederland aanvullende regelgeving ontwikkeld, en goedgekeurd door goedbedoelende volksvertegenwoordigers, die ingrijpt op de werkvloer, en op relaties tussen burgers. Daardoor mag een trendy kapper, wiens medewerkster opeens een hoofddoek om haar hoofd knoopt, haar alleen met een smoesje ontslaan, als ze weigert zich neer te leggen bij de gewenste uitstraling die haar werkgever beoogt. De kapper die eerlijk zegt waar het op staat, komt voor de rechter. Aan de andere kant subsidieert de overheid de multi-culti samenleving, en worden Nieuwe Nederlanders in het isolement van achterstandswijken door overheidsdienaren gesubsidieerde denkbeelden voorgehouden, die door de medebewoners in de achterstandswijken (en daarbuiten) niet worden gedeeld. Daardoor wordt „discriminatie” al snel een beladen begrip. Het is van belang dat de overheid terugtreedt uit het „onrechtmatig onderscheid maken” waar dat geen maatschappelijk draagvlak heeft, zodat burgers en werkgevers weer gewoon „onderscheid” kunnen maken, en met elkaar kunnen omgaan als vrije individuen. En wordt op de werkvloer de ongelijkheid tussen „Nieuwe” en „Oude” Nederlanders gecorrigeerd, en de werkgever weer gewoon de baas in zijn of haar eigen bedrijf. Laat dit tot het verleden behoren: ”'Discriminatie' is wat mensen zeggen die gelijk worden behandeld, terwijl ze gewend waren ongelijk te worden behandeld.”

De website van Liberale Zomer heb ik gebouwd op basis van ideeën die ik de laatste 10 jaar heb opgedaan in Europees projectmanagement over eGovernance en politieke discussie, binnen het budget dat ervoor is (geen budget…). Een nieuwsblog met prikkelende stellingen voor de binding en het onderscheid met andersdenkenden, en een filosofisch-intellectuele wiki voor de onderbouwing. Ik was in oktober 1995 ook de bouwer van de eerste VVD-website van Nederland (VVD Hillegersberg-Schiebroek, een maand vóór de VVD Rotterdam online ging).

Voor de liefhebber staan een paar van mijn maaksels online:

• Als fractievoorzitter bracht ik ooit deze zelfgeknutselde „tekst” in bij discussie over teloorgaan van een zalen- en recreatiecomplex aan de plas: Suske en Wiske en de Tennissende Tegenspeler.
• Presentatie over spindoctoring
• Filmpje over Macchiavelli, met hopsende hiphop-meisjes en harde rock. Je hebt een BitTorrent client nodig om het op te halen.